Słoma może pomóc zaspokoić potrzeby mieszkaniowe i ograniczyć emisję dwutlenku węgla

Na całym świecie występuje poważny niedobór dostępnych cenowo i zrównoważonych mieszkań. Szacuje się, że ponad miliard ludzi nie ma własnego domu i żyje w ubóstwie. Co więcej, do 2030 roku liczba ta może się podwoić. Populacja świata stale rośnie, dlatego aby sprostać zapotrzebowaniu na mieszkania i jednocześnie ograniczyć emisję gazów cieplarnianych, konieczne jest rozwijanie nowych, bardziej zrównoważonych metod budownictwa.
W 2015 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych opracowała plan działań na rzecz zrównoważonego rozwoju. Dokument ten, nazwany Agendą 2030, wyznaczył 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju (sustainable development goal – SDG), z których każdy odnosi się do jednego z kluczowych globalnych wyzwań związanych ze zrównoważonym rozwojem.
Cele Zrównoważonego Rozwoju stanowią pilne wezwanie do działania dla wszystkich państw współpracujących w ramach globalnego partnerstwa. Kwestia zrównoważonego i dostępnego mieszkalnictwa wpisuje się w Cel Zrównoważonego Rozwoju nr 11 (SDG 11), którego założeniem jest tworzenie miast i osiedli ludzkich sprzyjających włączeniu społecznemu, bezpiecznych, odpornych i zrównoważonych. Obejmuje to również poszukiwanie nowych, ekologicznych materiałów budowlanych.
Badanie opublikowane na łamach otwartego czasopisma naukowego Buildings analizuje dostępność surowców oraz konsekwencje szerszego wykorzystania słomy do budowy domów jednorodzinnych w Wielkiej Brytanii.
Ekologiczne mieszkania w Wielkiej Brytanii
Sektor budowlany odpowiada w Wielkiej Brytanii za 25% krajowych emisji gazów cieplarnianych. Większość z nich wynika z produkcji materiałów budowlanych, takich jak beton, stal, aluminium czy wyroby z wypalanej gliny.
Wielka Brytania zmaga się obecnie z poważnym kryzysem mieszkaniowym. Szacuje się, że 8,5 miliona osób nie ma dostępu do odpowiednich warunków mieszkaniowych. Dodatkowo brytyjski rząd wyznaczył sobie cel budowy 1,5 miliona nowych domów, jednak jego realizacja wydaje się mało prawdopodobna. Wynika to z niedoboru mieszkań dostępnych cenowo w dłuższej perspektywie, spowodowanego wieloma czynnikami, w tym ograniczeniami po stronie podaży. Są one związane między innymi z opóźnieniami wynikającymi z rygorystycznych procedur planistycznych oraz wzrostem kosztów materiałów budowlanych.
Odkrywanie i wykorzystywanie nowych materiałów budowlanych, takich jak słoma, które są tańsze i łatwo dostępne w Wielkiej Brytanii, mogłoby pomóc zarówno w rozwiązaniu tego kryzysu, jak i w ograniczeniu emisji dwutlenku węgla. Słoma ma duży potencjał, by częściowo zastąpić powszechnie stosowane materiały budowlane. Budynki niskokondygnacyjne, najlepiej przystosowane do technologii opartych na słomie, stanowią 87% powierzchni użytkowej oddawanej co roku do użytku w ramach nowych inwestycji w Wielkiej Brytanii.
Słoma jest w Wielkiej Brytanii niezwykle powszechnym surowcem. Wykorzystuje się ją jako ściółkę i paszę dla zwierząt gospodarskich lub orze wraz z glebą, aby poprawić jej jakość. Służy także do produkcji energii, znajduje zastosowanie w ogrodnictwie, a nawet w uprawie grzybów.
Mimo że jest odnawialnym materiałem o niskim śladzie węglowym i od wieków pełni ważną rolę w budownictwie, obecnie wykorzystuje się ją w tym sektorze w bardzo ograniczonym stopniu. W Wielkiej Brytanii powstaje rocznie mniej niż 20 nowych domów, w których słoma jest podstawowym materiałem budowlanym. – Charlotte Taylor, główna autorka badania.
Naukowcy z Uniwersytetu w Bath oraz Uniwersytetu Aberystwyth przeanalizowali możliwości i korzyści płynące z wykorzystania słomy przede wszystkim jako podstawowego materiału do wznoszenia ścian we współczesnych budynkach.
Czy słoma może być wykorzystywana w zrównoważonym budownictwie mieszkaniowym?
Naukowcy zbadali obecne zastosowania słomy oraz przeanalizowali różne scenariusze przekierowania jej zasobów do sektora budowlanego. W tym celu wykorzystali analizę scenariuszową oraz analizę wrażliwości, aby oszacować ilość słomy produkowanej i wykorzystywanej obecnie w różnych gałęziach gospodarki w Wielkiej Brytanii. Badanie obejmowało kilka etapów:
Opracowanie zintegrowanego modelu służącego ocenie technicznej dostępności słomy, możliwości jej alokacji oraz wykonalności wykorzystania jej jako materiału budowlanego.
Określenie całkowitej produkcji słomy oraz sposobów jej obecnego wykorzystania w brytyjskim sektorze rolnym.
Przygotowanie analizy scenariuszowej pozwalającej ocenić, jaka część zasobów słomy mogłaby zostać przeznaczona na potrzeby budownictwa. Uwzględniono również analizę wrażliwości oraz konkurencyjne zastosowania słomy w rolnictwie i sektorze bioenergetycznym.
Ocenę zmian w podaży słomy i zapotrzebowaniu sektora budowlanego w różnych regionach Wielkiej Brytanii na przestrzeni czasu, aby wskazać obszary o największym potencjale oraz zidentyfikować ograniczenia logistyczne.
Analiza została ograniczona do budownictwa mieszkaniowego o niskiej zabudowie, obejmującego między innymi domy szeregowe skrajne i środkowe, domy wolnostojące, bliźniaki, bungalowy, mieszkania powstałe w wyniku adaptacji istniejących budynków oraz niskokondygnacyjne budynki wielorodzinne. Wynika to z faktu, że bele słomy charakteryzują się ograniczoną wytrzymałością na ściskanie, przez co mogą nie zapewniać wystarczającego wsparcia dla wyższych konstrukcji, co z kolei mogłoby negatywnie wpływać na ich stabilność konstrukcyjną.
Czy słoma sprosta wymaganiom mieszkaniowym?
Naukowcy ustalili, że w Wielkiej Brytanii produkuje się rocznie około 9,9 miliona ton słomy. Surowiec ten znajduje obecnie wiele zastosowań, między innymi jako pasza dla zwierząt, ściółka, surowiec do produkcji biopaliw oraz materiał wykorzystywany w rolnictwie. Analiza wykazała, że gdyby słomę przeznaczaną obecnie na potrzeby tych sektorów przekierować do branży budowlanej, mogłaby ona posłużyć do budowy ponad 300 tys. domów rocznie. Taka skala budownictwa pozwoliłaby nie tylko zrealizować cele mieszkaniowe wyznaczone przez brytyjski rząd, lecz także przyczyniłaby się do ograniczenia emisji dwutlenku węgla w Wielkiej Brytanii.
Badacze zwracają jednak uwagę, że całkowite usuwanie słomy z pól mogłoby negatywnie wpływać na kondycję gleby. Ich zdaniem bardziej zrównoważonym rozwiązaniem byłoby przeznaczanie około 60% produkowanej słomy na potrzeby budownictwa. Takie podejście mogłoby pomóc w realizacji celów mieszkaniowych, a jednocześnie pozostawić wystarczającą ilość materiału na polach. Niezbędne są jednak dalsze badania, które pozwolą lepiej zrozumieć długoterminowy wpływ takiego rozwiązania na zdrowie gleb i wydajność produkcji rolnej.
Autorzy badania podsumowują, że przy odpowiednich uwarunkowaniach instytucjonalnych i odpowiednio zaprojektowanych regulacjach wykorzystanie słomy jako materiału budowlanego mogłoby stać się ważnym elementem brytyjskiej gospodarki o zerowej emisji netto. Podkreślają również, że przyszłe badania powinny wykraczać poza samo szacowanie dostępności surowca i skupiać się także na opłacalności ekonomicznej, skutkach środowiskowych, zapotrzebowaniu na siłę roboczą oraz rozwiązaniach organizacyjnych i regulacyjnych niezbędnych do upowszechnienia budownictwa opartego na słomie.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat zrównoważonych materiałów budowlanych, możesz o nich przeczytać na łamach czasopism MDPI w modelu Open Acces: Buildings, Materials i Sustainability.
Artykuł został przetłumaczony z bloga MDPI. Oryginalny tekst znajdziesz tutaj: Using Straw to Build Domestic Houses Could Help to Meet Housing Targets and Reduce Carbon Emissions.



